Asgari ücret nedir ve asgari ücret nasıl hesaplanır?

1
288

Her yıl ne kadar zam yapılacağıyla ilgili gündeme gelen asgari ücret kavramını ele alacağız. Asgari ücret nedir ve asgari ücret nasıl hesaplanır gibi konularla birlikte, asgari ücret kavramının ekonominin içerisindeki rolüne de değineceğiz.

Öncelikle asgari ücret yerine minimum ücret tanımlamasının da yapılabileceğini aklımızdan çıkarmayalım. Yasal olarak ödenebilecek olan en düşük ücret asgari ücret olarak ifade edilir. Bu rakamın ne kadar olacağını belirleyen otorite ise Asgari Ücret Tespit Komisyonu’dur. Asgari ücret düzenlemesi, ülkemizde 4857 sayılı iş kanunu tarafından korunur. Kanuna göre asgari ücret, en geç iki yılda bir yeniden değerlendirilir ve güncellenir.

Asgari ücret kavramı ILO yani Uluslararası Çalışma Örgütü tarafından hazırlanan sözleşmelerde de kendine yer bulmaktadır. Türkiye’nin onayladığı ILO sözleşmeleri arasında 26 no’lu “Asgari Ücret Belirleme Yöntemi Sözleşmesi” de yer almaktadır. Yani buradan çıkarılması gereken bilgi, asgari ücret kavramının sadece ülkemize özel değil, uluslararası olarak geçerli bir kavram olduğudur.

Dünyanın hemen her yerinde artık asgari ücret kavramı tartışılmayacak derecede kabul görmüştür. Öyle ki bazı ülkelerde asgari ücret yerine kutsal ücret tanımlaması yapılmaktadır.

Asgari ücret tanımı nedir?

“İşçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret” olarak yapılan tanım, Asgari Ücret Yönetmeliği’nin 4. Maddesinin (d) bendinde yer almaktadır.

Akademik tanımı bir kenara bırakacak olursak, asgari ücret için, işçiye ve işçinin ailesine insani yaşam şartlarını sağlayabilmesi amacıyla ödenebilecek en düşük ücret miktarıdır diyebiliriz. Daha düşük bir ücret ödemek, kişinin haklarına hem insan olarak hem de hukuken karşı gelmektir.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu üyeleri

Asgari ücreti belirleme görevi Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından yerine getirilir. Komisyonun başkanı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından atanır. Komisyon en az 10 üye ile toplanır. Asgari Ücret Tespit Komisyonu üyeleri, aşağıdaki kurumlardan seçilir;

  • ÇSGB Çalışma Genel Müdürü veya Yardımcısı
  • İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü veya Yardımcısı
  • Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Ekonomik İstatistikler Daire Başkanı veya Yardımcısı
  • Hazine müsteşarlığı temsilcisi
  • Devlet Planlama Teşkilatı ilgili daire başkanı veya yardımcısı
  • Bünyesinde en çok işçi bulunduran en üst işçi kuruluşundan farklı işkollarından 5 temsilci
  • Bünyesinde en çok işveren bulunduran işveren kuruluşundan farklı işkollarından 5 temsilci

Asgari ücret nasıl hesaplanır?

Asgari ücret, günlük hesaplanır aylık ödenir. Tutar, 30 gün üzerinden hesaplanır. Söz konusu ücret, komisyon tarafından belirlenir. Eskiden ülkemizde yılda iki defa asgari ücret belirleniyordu. Yılın ilk yarısında farklı, ikinci yarısından ise zamlı bir tutar belirleniyordu. Ancak artık yılda bir defa belirleniyor. Komisyon tarafından belirlenen günlük ücretin 30 ile çarpılması sonucunda brüt asgari ücret ortaya çıkar. Sonrasında ise brüt asgari ücret tutarından net asgari ücret tutarına ulaşılır. Bunu yapmak için brüt asgari ücretten kesintiler yapılarak işçinin cebine girecek olan net ücrete ulaşılır.

Brüt asgari ücretten yapılan kesintiler nelerdir?

Bunu güncel veri örneği ile açıklamak çok daha kolay olacak. 2017 yılı itibariyle bir işçinin günlük ücreti 59,25 TL olarak belirlenmiştir. 30 ile çarptığımızda tutarın 1777,50 TL olduğunu görüyoruz. Ancak bu brüt tutardır. Brüt tutardan net ücreti bulmak için kesintiler yapmamız gerek.

  • SGK primi %14 (-)
  • İşsizlik sigortası fonu %1 (-)
  • Gelir vergisi %15 (-)
  • Asgari geçim indirimi 133,31 TL (+)
  • Damga vergisi %07,59 (-)

Bu işlemler sonucunda net asgari ücrete ulaşılır. 2017 yılı itibariyle net asgari ücret 1404,06 TL olarak karşımıza çıkar. Ancak bu tutar 2018 yılında değişecektir.

Olayın birde işveren tarafı var. 1777,50 TL’lik brüt asgari ücretin birde işverene maliyeti bulunur. Yani asgari ücret ile çalışan bir işçinin, işyeri sahibine maliyeti nedir? Bu sorunun cevabı işe aşağıdadır.

  • SGK primi %15,5 (+)
  • İşveren işsizlik sigortası fonu %2 (+)

İşlemleri sonucunda 2017 yılı itibariyle asgari ücret ile çalışan bir işçinin, işyeri sahibine yani işverene maliyeti 2088,56 TL olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tutar 2018 yılı itibariyle değişkenlik gösterecektir.

Asgari Geçim İndirimi (AGİ)

Devlet, asgari geçim indirimi yani AGİ adıyla, çalışanlara istisnai bir durum uygulamaktadır. AGİ, asgari ücretinin bir kısmının vergi dışı bırakılmasıdır. Yani ücretin bir kısmından vergi alınmaz bu sayede yapılan kesintinin etkisi azaltılmak istenmektedir. AGİ tutarı her yıl asgari ücretle birlikte belirlenir. İşçiye, işveren tarafından devlet adına ödenir. Daha sonra devlet ile işveren, vergi mahsuplaşması sırasında bu tutarda hesaplaşır.

Asgari Geçim İndirimi, işçinin medeni durumuna (evli veya bekar), eşinin çalışıp çalışmama durumuna ve çocuk sahibi olma durumuna göre artar. Eğer bir işçi hem evli, hem eşi çalışmıyor hem de üç çocuğu varsa en yüksek AGİ tutarını alır. Bekar ve çocuk sahibi olmayan bir işçi ise en düşük AGİ tutarını alır.

1 Yorum

  1. Asgari ücret hesaplama 2018 yılında da aynı mı olacak peki bir bilginiz var mı? 2017 bitmek üzere bu rakamlar artık yetmiyor. Zam istiyoruz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here