Devalüasyon ve revalüasyon nedir? Ne demektir?

0
421

Döviz kuru ile birlikte sıkça gündeme gelen devalüasyon ve revalüasyon nedir sorusuna cevap vereceğiz. Aslında oldukça basit ancak gündemden düşmeyen kavramlardan. Önce sırayla devalüasyon nedir sorusuna yanıt verelim. Ardından ise revalüasyon nedir sorusuna yanıt verelim.

Kavramların açıklamasına geçmeden önce devalüasyon ve revalüasyon kavramlarının Türkiye’de söz konusu olmadığını belirtmek isterim. Birazdan detaylarına girince ne demek istediğim çok daha rahat anlaşılacaktır. Bu iki kavram ancak sabit kur sistemi kullanan ülkelerde karşımıza çıkar. Ülkemizde sabit kur sistemi 2001 krizi sonrası kullanılmadığı için devalüasyon ve revalüasyon kavramlarından son yıllarda oldukça uzağız. Ancak yükselen döviz kuru karşısında eski alışkanlıklar sebebiyle sürekli olarak gündeme geldiğini görüyorum. Bunun yapılmasının sebebi ile dikkat çekme çabası. Neyse en azından artık benim okuyucularım doğrusunu bilecek.

Devalüasyon nedir? Devalüasyon ne demek?

Devalüasyon, sabit kur sistemi kullanan ülkelerde, ülkenin milli parasının yabancı para karşısında değerinin düşürülmesi demektir. Yani ülkenin kendi parasının değerini kasıtlı olarak yabancı para karşısında düşürmesi durumudur. Zaten kelime anlamı olarak baktığımızda “değer düşürümü” ifadesini görebiliriz.

Devalüasyon sonucunda aynı döviz miktarı artık çok daha fazla milli paraya karşılık geleceği için ülkede içe kapanma etkisi oluşturur ve ithalat azalır. Buna karşılık ihracat mallarının yurtdışında ucuzlaması sebebiyle ihracatta bir artış beklenir. Kısa vadede dışarıya daha çok mal satmak güzel görünebilir ancak unutmamak gerekir ki aynı paraya artık dışarıya çok daha fazla mal satılmaktadır. Dolayısıyla uzun vadede iktisadi olarak uygun değildir. Neden diye sorarsanız, bu senaryoda karşımıza “yoksullaştıran büyüme” kavramı çıkar. Buna daha sonra değineceğim.

Bugün dünyada devalüasyon ve revalüasyon kararları ile gündeme gelen en büyük ekonomi şüphesiz Çin. Çin’in sahip olduğu dolar miktarı öylesine çok ki, yerli paranın değerini korumanın tek yolu revalüasyon yapmaktan geçiyor. Çünkü ülkeye adeta dolar yağıyor.

Devalüasyon yani değer düşürümü ile ilgili tarihsel bir örnek de verebiliriz. Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde yaşanan ekonomik sorunlar sebebiyle tağşiş adı verilen bir para politikası uygulanmıştır. Kısaca tağşiş, altın sikkelerin içerisindeki gümüş ve diğer metallerin oranlarının artırılması suretiyle paranın değerinin düşürülmesidir. Bu şekilde altın sikkelerin içerisine daha az altın konmuş ve aslında bir çeşit devalüasyon yapılmıştır.

Revalüasyon nedir? Revalüasyon ne demek?

Revalüasyon ise aslında en kısa tanımlama ile devalüasyonun tam tersidir. Yani değer artırımıdır. Ülkenin merkez bankasının, milli paranın değerini bir anda artırmasıdır. Yukarıda sayısal bir örnek vermedim ancak revalüasyon ne demek sorusunun cevabını sayısal örnek ile kısaca izah edebiliriz.

Ele alacağımız para birimleri Türk Lirası ve Amerikan Doları olsun. Örnek senaryomuzda Türkiye’de sabit kur sistemi uygulansın. Yani döviz kurunun serbest piyasa tarafından değil, TCMB’nin günlük kararları ile belirlendiğini varsayalım. 1 $ örneğimizde 2 ₺’ye eşit olsun ve Merkez Bankası revalüasyon yapmak istesin.

Bu durumda 1 $ artık 2 ₺’ye değil, 2 ₺’den daha az bir tutara eşit olacaktır. Yani artık daha az sayıda Türk Lirası, aynı sayıda dolara eşit olacaktır. Eğer Merkez Bankası açıklayacağı yeni karar ile 1 $’ı 1.5 ₺’ye eşitlerse işte buna revalüasyon denir. Ancak 1 $ 2.5 ₺’ye eşit olursa buna devalüasyon denir.

Özet

Bu yazıyı güncel konulara da değinerek dört cümlede özetlemek istiyorum.

  • Devalüasyon ve revalüasyon sadece sabit kur sisteminde uygulanan politikalardır.
  • Devalüasyon veya revalüasyonun Türkiye’de uygulanması söz konusu değildir çünkü Türkiye’de sabit kur sistemi kullanılmıyor.
  • Devalüasyon değer düşürümüdür. Ülkenin milli parasının yabancı para karşısında rakamsal olarak daha değersiz hale getirilmesidir.
  • Revalüasyon değer artışıdır. Yani ülkenin milli parasının yabancı para karşısında değerinin artırılmasıdır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here