İktisatta kıtlık kanunu (kıt kaynaklar) nedir?

3
3042

İktisatla ilgili hemen her konuda geçen kıtlık, kıt kaynaklar ve sınırsız ihtiyaçlar teriminin tam olarak ne olduğunu merak ediyorsanız doğru yerdesiniz. Nedir bu kıtlık denen şey?

Özellikle iktisat öğrencilerinin üniversitede defterlerine yazdığı ilk cümleyi çoğu kişi duymuştur. “İktisat, kıt kaynaklarla sınırsız ihtiyaçları karşılama bilimidir.” İşte bu tanım cümlesinde geçen kıt kaynakların yani kıtlık kanunun ne olduğunu sizler için kısaca özetleyeceğim.

Kıtlık terimi bir dengesizlik sonucunda ortaya çıkar. İnsanların ihtiyaçları sınırsızdır herhangi bir limiti yoktur. İktisatta yapılmak istenen temel şey, sonsuz ihtiyaçları eldeki sınırlı (belirli) kaynaklarla karşılamaya çalışmaktır. Yani aslında kıtlık ve kıt kaynakların kullanımı teorik bir temele dayanıyor olsa da günlük hayat ile kolayca benzetilebilir. Biraz önce bahsettiğim dengesizlik ise kıt kaynaklar ile sonsuz ihtiyaçları karşılama noktasında oluşur.

Bu zıtlığa kıtlık kanunu veya bir başka şekilde nedret kanunu adı verilir. Günümüzdeki güncel kitaplarda nedret kanunu terimi pek kullanılmaz. Ancak bilinmesinde fayda var.

Kıt kaynaklar nelerdir?

Kıt kaynaklar olarak bahsedilen şey ise ekonomideki dört temel kaynaktır. Üretim faktörleri olarak da bilinen bu meşhur dörtlü; toprak, emek, sermaye ve girişimcidir. Burada dikkat edilmesi gereken şey, bazı kaynaklarda girişimci faktörüne yer verilmemesidir. Müteşebbis olarak bilinen girişimci faktörünü bazı kitaplarda göremezsiniz. Üretim faktörleri konusuna daha sonra detaylı olarak değineceğim.

Üretim faktörlerinin tamamı kullanılsa bile dünya üzerindeki tüm insanların ihtiyaçlarını aynı anda karşılamak mümkün olmadığı için, ortaya bir kıtlık çıkar. Zaten temelde ekonomi biliminin ortaya çıkış sebebi de bu kıtlığa dayanmaktadır.

Şimdi son soruya geçelim. Hangi mallar kıt mallardır? Bir malın kıt olup olmadığına nasıl karar verilir? Bu sorunun cevabı son derece kolay. Bir bedeli, fiyatı olan her mal kıt maldır. Eğer bir mal için bedel ödenmiyorsa (örneğin hava) o mal ekonomi bilimi için kıt sayılmaz. Bedel ödenmeden elde edilen mallara serbest mal adı verilir. Serbest malların en bilinen örnekleri hava, güneş ışığı, deniz kumu, doğada bulunan su şeklindedir. Örneğin deniz kumu çeşitli işlemlerden geçirilip çimento üretimi için kullanıma hazır bir ara mamül haline getirilirse artık bir serbest mal olmaz, bedeli ödenmeye hazır bir kıt kaynak olur.

3 YORUMLAR

  1. Yeni nesile bunu anlatmak mümkün değil. Bizim zamanımızda yokluk, kıtlık çok yaygındı. Şimdi hepsinin elinde her türlü şey var. Neyse 🙂

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here