Pozitif İktisat – Normatif İktisat ne demektir?

1
1765
Pozitif iktisat normatif iktisat ayrımı

Çoğu bilim alanında olduğu gibi iktisat yani ekonomi biliminde de pozitif ve normatif ayrımı yapılmaktadır. Bu yazımızda pozitif iktisat ve normatif iktisat ayrımı ne demektir örneklerle üzerinde duracağım. Özellikle İktisada Giriş gibi temel derslerde işe yarayacak ve iktisadi okumalarınızda yardımcı olacağını düşündüğüm temel kavramlardan biri olduğunu söyleyebilirim.

Pozitif İktisat ne demek?

Aslında oldukça basit bir kavram. Pozitif iktisat demek, iktisadi yani ekonomik olayların gözlemlenerek, söz konusu olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisini ortaya koymaktır. Bu bağlamda ortaya atılan hipotezlerin doğrulu tam anlamıyla test edilebilir. Benzer olayların sonuçları aynı olur diyebiliriz. Zaten aksi bir durum olsaydı, iktisat bilimi matematiğe dayanamaz, teorileri matematiksel işlemlerle ispatlanamaz.

Bilimsel gerçeklerle benzetilebilir bir kavramdır. Nasıl ki suyun deniz seviyesindeki kaynama sıcaklığı dünyanın her yerinde 100 santigrat dereceyse, pozitif iktisattaki gerçekler de bu şekilde sınanabilir ve genel geçer analizler şeklindedir. Pozitif bilimlerde olduğu gibi pozitif iktisadi analizlerde değer yargılarına ve ahlaki değerlere yer verilmez yoruma kapalıdır denilebilir. Tıpkı herhangi bir matematik formülü gibi, x ve y gibi değişkenlere verilen değerler değişirse, sonucun değişeceği kesindir.

Normatif İktisat ne demek?

Normatif iktisat kavramını pozitif iktisat kavramından ayıran en önemli yönü normatif iktisadın değer yargılarına dayanmasıdır. Yani normatif iktisat, isminden de anlaşılabileceği üzere normlara dayanır. İktisadi gelenekler, ahlaki değerler ve siyasi olaylar gibi dış etkenler, pozitif iktisadın aksine, normatif iktisadi analizlerin inceleme alanıdır. Bu sebeple normatif iktisatta neden-sonuç ilişkisi aranmaz.

Bu tip öznel değişkenler sebebiyle, benzer olaylar benzer koşullar altında aynı sonuçları doğurmaz. Bu kavramı anlamanın en kısa yolunu merak ediyorsanız sizi ilkokuldaki tarih derslerine götürebilirim.

Tarih derslerinde sürekli dile getirilen bir cümle vardır. “Tarihi olaylar, yaşandıkları dönemin koşulları göz önünde tutularak incelenmelidir.” Görüldüğü üzere bu cümle de normlara dikkat edilmesine vurgu yapar.

Örneğin ekonomik krize giren bir ülkenin yöneticileri, krizden çıkmak için A yolunu tercih ederse, aynı sebeplerle sonraki yıllarda karşılan ikinci bir krizde B yolu tercih edilebilir. İkinci bir krizde A yerine B yolunun tercih edilmesi, ülkenin içerisinde bulunduğu siyasi konjonktüre, yetkililerin görüşlerine göre değişkenlik gösterir.

Bu yazıyı sonlandırmadan önce konu hakkında söylemek istediğim son cümleler şu şekilde; Ekonomi kitaplarında yer alan konular yani iktisadın teorik çerçevesi pozitif iktisadi görüşler ile aktarılır. Eğer yazar bir yorum yapacaksa bunu mutlaka belirtmelidir. Normatif iktisadi tavırlar ise günlük hayatta yani devletin iktisadi uygulamalarında karşımıza çıkan tarafıdır.

1 Yorum

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here