Üretim faktörleri (kaynaklar) nelerdir?

1
8751
Üretim faktörleri (Kaynakları)

Şimdi kadar yayınlanan iki yazıda da adı geçen üretim faktörleri bir diğer ismiyle iktisattaki kaynaklar nelerdir bunları tek tek ele alacağım. İktisat hakkındaki en temel başlıklardan biri olan üretim faktörlerinin ne anlama geldiğini bu sayede çok daha rahat şekilde anlayabilirsiniz. Yabancı kaynaklar araştırmayı düşünüyorsanız bu kavramın İngilizcesi Factors of Production şeklindedir.

Daha önce de belirttiğim üzere iktisatta dört temel kaynak kabul edilir. Bazı kaynaklarda üç kaynak görülmesi normaldir, yanlış değildir. Şimdilerde ise beşinci bir kaynaktan bahsediliyor ancak bu şimdilik kalsın kafa karıştırmayalım. Dört temel kaynağımız var demiştim. Bunlar şu şekildedir;

  • Doğal Kaynak (Toprak) = Rant
  • Emek (İşgücü) = Ücret
  • Sermaye (Kapital) = Faiz
  • Girişimci (Müteşebbis) = Kar

Neden böyle bir ayrım var? sorusunun cevabını aslında ilerleyen yazılarımda vereceğim. Bu ekonominin daha ilerideki konularıyla ilgili. Kısaca bahsetmek gerekirse; iktisatta mallar ve hizmetlerin üretimi, faktör yoğunluklarına göre sınıflandırılır. Örneğin bir otomobil üretmek için sermaye yoğun sektörler kullanılır. Çünkü otomobil üretimi makineler aracılığı ile yapılır. Makineler ise sermaye yoğun araçlardır. Tarım ise emek yoğun sektördür. Tarımda insan gücü yani emek faktörü daha öne çıkar.

Ekonominin temelinde bahsedilen kıt kaynaklar kavramında bahsedilen girdiler bunlardır. Üretim imkanları eğrisi üzerinde eksenlere yerleştirilen üretim faktörleri de burada bahsedeceğim faktörlerdir. Bu konuyu ileride Uluslararası İktisat notlarında açmak üzere şimdilik kapatıyorum.

Doğal Kaynak yani Toprak (N)

Doğal Kaynaklar yani aslında bildiğimiz toprak, iktisat biliminin kutsal kaynağı olarak kabul edilir. Klasik İktisat Okulu, doğal kaynakları “tanrının insanlara armağanı” olarak kabul eder. Kutsal denmesinin sebebi budur. Tarımsal ihtiyaçlar topraktan karşılanır ve fabrikalar ihtiyaç duydukları hammaddeleri doğadan temin eder. Güneş ışığı, akarsular, madenler, fabrikaların kurulduğu arsalar, tüm yer altı ve yer üstü zenginlikleri örnek olarak kullanılabilir.

N harfi ile kısaltılarak gösterilir. Doğal kaynaklar, iktisat biliminde de diğer bilimlerde olduğu gibi yenilenebilir ve yenilenemeyen olmak üzere iki ana başlığa ayrılır. Örneğin güneş enerjisi yenilebilir bir kaynak olarak kabul edilirken, bir fabrikanın ihtiyaç duyduğu alüminyum hammaddesi, yenilenemez olarak kabul edilir.

Doğal Kaynakların üretim sürecinden elde ettiği çıktıya rant ismi verilir.

Emek yani İşgücü (L)

L harfi ile kısaltılan ikinci kaynağımız Emek yani bildiğimiz işgücüdür. Emek olmadan üretimden bahsetmek söz konusu olamaz. Ancak emek miktarı ülkenin nüfusuyla ölçülmez. Bir ülkenin emek miktarı aktif nüfus kavramı yani çalışabilecek nüfusu ile ölçülür. Aktif nüfus, 15-65 yaş aralığı olarak kabul edilir. Çocuklar ve yaşlılar, emek miktarı ölçümünün dışında bırakılır.

Emek kavramı incelenirken akla sadece kas gücü gelmemelidir. Yani işgücü sadece işçiler tarafından oluşturulmaz. Sanatçılar, bilgisayar başına çalışan insanlar da emek kapsamındadır. Mavi yakalılar ve beyaz yakalıların toplamı diyebiliriz.

Üretim faktörlerinden emek faktörünün artışı sadece nüfus artışı ile olmaz. Emek faktörünün eğitim ile niteliğinin artırılması da o ülkedeki emeğin verimini dolayısıyla elde edilen çıktıyı artıracaktır.

Emek faktörünün üretim sürecinden elde ettiği çıktıya ücret adı verilir.

Sermaye yani Kapital (C)

C harfi ile kısaltılan sermaye faktörü, üretime koşulan paradır demek yanlış olmaz ancak eksik olur. Sermaye faktörü günlük hayatta kullanıldığı gibi sadece nakit paradan ibaret değildir. Çiftçinin traktörü, fabrikanın üretim araç ve gereçleri de sermaye faktörü içerisinde alan sermaye kapsamında kabul edilir.

Sermaye faktörü içerisindeki nakit paraya finansal sermaye, üretim araç ve gereçlerine ise fiziksel sermaye adı verilir. Sebebini bir üst paragrafta açıkladım.

Sermayenin bir diğer ayrımı ise emek yani işgücü faktörünün bilgi ve becerileridir. Bu ayrıma beşeri sermaye ismi verilir. İşgücü faktörünün niteliği ne kadar artılırsa, beşeri sermaye de o ölçüde artış gösterecektir.

Sermaye faktörünün üretim sürecinden elde ettiği çıktıya faiz adı verilir.

Girişimci yani Müteşebbis (E)

Girişimci faktörü (Müteşebbis) bazı kaynaklarda Emek faktörü içerisinde yer alır yani dördüncü faktörü olarak yer verilmez. Ancak günümüzde artık yer vermemek doğru değildir. Çünkü yukarıda saydığımız tüm faktörleri bir araya getiren şey Girişimci faktörüdür. Girişimci, doğal kaynakları, emeği ve sermayeyi bir araya getirerek üretim yapar.

Bu faktör sadece gerçek kişi olmak zorunda değildir. Tüzel kişiler de girişimci faktörü içerisinde sayılır. Müteşebbis faktörü, E harfi ile kısaltılır.

Girişimci faktörünün üretim sürecinden elde ettiği çıktıya kar adı verilir.

Yazıyı sonlandırmadan önce bu faktörlerin üretim sürecine olan katkısını şöyle basit bir formül ile yazabiliriz;

Doğal Kaynak + Emek + Sermaye + Girşimci = Mal ve hizmet üretimi

veya

N + L + C + E = Mal ve hizmet üretimi

1 Yorum

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here